Psikolojide kusursuzluk şeması: “Sevildikçe soğuyorum”

İnsanların bir birçok hareketlerinin altında yatan sebeplerin farkında değillerdir. Bir formda tüm sorunun kendinde olduğuna inanmakla birlikte, kendi varlıkların bu sorunu oluşturduğuna inanırlar. Bilhassa birilerine karşı sevgi besleyen beşerler, karşıdan da birebir sevgiyi aldıklarında anında uzaklaşmaya başlarlar. İşte uzman psikologlar bu meşakkatin altında yatan gerçeği açıkladı…

Bir halde birilerine karşı sevgi beslerken, karşı tarafın size kıymet vermesi ve hoş kelamlar söylemesiyle soğuma hissediyorsanız ya da hiç sizinle ilgilenmeyecek karakterlere karşı ilgi ve alaka duyuyorsanız, psikolojide kusursuzluk şemasına sahip milyonlarca beşerden biri olabilirsiniz. 

çift

KUSURSUZLUK ŞEMASI NEDİR?

Kusursuzluk şemasının aslında değersizlik hissi kaynaklı olduğunu açıklayan uzmanlar, bu üslup şemaların hayatımızın erken devrinde oluşmaya başlayan , hislerimiz, benliğimiz, öteki beşerlerle olan kontaklarımız doğrultusuna oluştuğunu ortaya koymuştur. Kusursuzluk şemasına sahip beşerler, kendilerini doğuştan kıymetsiz, kusurlu, kıymetsiz hissetmesiyle birlikte aslında bu biçim bir kanıya de yalnızca kendi derinliklerinde sahip olmalarıyla ünlüdür. Çocukken bir grup gereksinimlerin karşılanmamasıyla birlikte, bazen de fazla karşılanmasıyla gün yüzüne çıkmaktadır. Çocukluktan itibaren edinilen tecrübelerle, ilgilerin farklı boyutlarda algılanmasını sağlamaktadır. 

yalnız insan

KUSURSUZLUK ŞEMASINA İLİŞKİN BELİRTİLER NELERDİR?

⇒ Kusursuzluk şeması olarak bilinen değersizlik hissi, daima kendinizi kusurlu hissettirecek durumlar oluşturmakla ilgilidir. Bu durumdan kaçınmak için efor sarf eden birey, çok fazla bu mevzudan uzaklaşamamaktadır.

⇒ Kişi kendini kıymetsiz hissettirecek durumlara karşı boyun eğip, zati o denli algısıyla hareket edebilmektedir.

⇒ Karşı cinse karşı ilgi duyarken, paha gördüğünü anladığı anda soğuyabilmekte ya da ona ilgi göstermeyecek birine aşık olabilmektedir. Bu durum karşısında aslında kişinin kendine “Ben değersizim beni sevme” algısı olduğunu açıklayan uzmanlar, genelde ikili münasebetlere giremediklerini, sonrasında ise “Zaten beni kimse sevmez” üzere bir algıya sahip olduklarını bildirdi.

⇒ Reddedilmeye ve eleştirilmeye çok hassasiyet gösterilir. Sorunlar için genelde daima oburu suçlanır.

⇒ Genelde eleştirel ve reddedici partnerler seçebilirsiniz. Sizi pahalı bulanları ise siz beğenmeyebilirsiniz. Bu durumda sizin için şu cümle çok tanıdık olabilir: “Benim üzere birini beğenen birinin nesini beğeneyim ki!”

⇒ Yakın ve toplumsal bağlardan uzak kalma gereksinimi olabilmektedir. Kusursuzluğunuzun oburunu fark etmesine müsaade vermeme durumu olarak açıklanır.

⇒ Kusurlu hissettiğiniz anlarda -ki diğeri fark etmemeli algısı- çok kıskanç ve hırslı olabilirsiniz.

⇒ Ya en uygun olacaksınızdır ya da yapmayacaksınızdır. Zira siz kusurlu olduğunuz için geri kalan her şey harika olmalıdır. Buna bağlı olarak kendinizi yalnızca kusursuz hissedeceğiniz bir küme ya da arkadaşlarla takılmayı tercih edebilirsiniz. Münasebetiyle sizden daha berbat ya da başarısız beşerlerle arkadaşlık kurarsınız.

eleştirilen çocuk

KUSURSUZLUK ŞEMASININ OLUŞMASININ SEBEBİ NEDİR?

Çoğu ailenin eleştirel yapısı çocuklarda yetişkinliğe geçtikleri evreden sonra bu durumu ortaya çıkarmaktadır. Takdir edilmeyen başarılı görülmeyen, daima tenkit yağmuruna tutulan çocuk, ileride kendini kıymetsiz hissederek bu durumu kabullenmiş olarak hayatına devam eder. Aile içerisinde bir haksızlık esnasında tercih edilmeyen ekseriyetle siz olmuşsanız ve ebeveynleriniz daima sizin makûs, başkaları üzere başarılı olmadığınızı söylemişse, daima size yaramaz ve haylaz olduğunun altını çizmişse “değersizm” sebebi olabilmektedir.

tartışan çift

KUSURSUZLUK ŞEMASI ALAKALARI NASIL TESİRLER?

  • Eşinizle birlikteyken ya aşağılık hisseder ya da aşağılık hissettirirsiniz.
  • Eşiniz çok cazip ve daima istenilen kişi olabilir lakin sizin için size geldiği anda bütün kıymeti kaybolmuştu. Zira onunda kusuru sizce sizin üzere kusurlu birini sevmesidir.
  • Dışarıdaki beşerler hakkınızda ya çok sıcak ya da çok soğuk diyebilmektedir. Zira kusursuz biri varsa soğuk, kusurlu birileri varsa sıcak kanlı olabilirsiniz.
  • Aşırı kıskanç ve sahiplenici davranabilirsiniz.
  • Size birinin sizi sevdiğini söylediğinde daima onaylama ve teyit etme gereksinimi duyarsınız.
  • Çocuğunuz ya da sizden küçük kardeş varsa daima bir tenkit ve bağırmayla iş yaptırma yoluna gidebilirsiniz.
  • Kariyer hayatınızda en ufak bir ret ya da tenkitte pes etmek isteyebilir, ümitsiz ve depresif olabilirsiniz.
  • Kusurluluk Şemasına sahipseniz flört etmek ya da bir bağ yaşamaktan büsbütün kaçınıyor olabilirsiniz. Karşı cinsi ziyanlı ya da bağlantıyı gereksiz olarak algılayabilirsiniz. Yalnızlık size daha cazip üzere gelebilir.

huzurlu insan

KUSURSUZLUK ŞEMASI NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Bu mevzuda açıklama yapan uzmanlar, psikolog tarafından dayanak alınarak ilerlenmesi ve öz hürmetin geri kazanılması temelli bir başlangıç yapılması gerektiğini öne sürdü. Bir çok beşerde olmasına karşın herkesin yalnızca kendinde olduğunu düşündüğü bu kahrın ortadan kalkması ve dengelenmesi için uzman bakışa gereksinim olduğunu lakin bunun dışında da terapiyle insanlara bakış açısının değiştiğini, daha gerçekçi ve uydurma deliller olmadan beşerlerle bağlantı kurabildiğini açıkladı. Bu sayede diğerlerinin yanında yapmak isteyip de yapamadığınız şeyleri yapabildiğinizi belirten uzmanlar, kendinizin farkına ve bedeline varmanız için hiç bir vakit geç olmadığının da altını çizdi.